Ik maak graag lijstjes, daarover heb ik al vaker geschreven. Nieuwtje tussendoor: ik sta in het Flow Vakantieboek in het artikel over Lijstjes!

Lijstjes zijn handig, en praktisch. Plannen maken op papier geeft een soort overzicht en rust. Het is fijn om een plan en een doel te hebben en daar naar toe te werken. Budgetten zijn nuttig en zorgen dat je je uitgaven in de hand hebt. Dacht ik.

Soms vertoont het leven een verbazingwekkende synchroniciteit en worden je ineens dingen duidelijk. In de afgelopen paar dagen bedacht én las ik dingen die mijn mening misschien wel helemaal gaan omgooien.

Geen geld

Ik las het boek van Willem de Ridder getiteld Spiegelogie weer eens. (Sommige boeken moet je gewoon af en toe opnieuw lezen, ook al is Willem de Ridder wel een beetje gek). Ergens bleef mijn oog aan het zinnetje hangen dat hetgeen waar je op focust, zal groeien. Plotseling vroeg ik me af of het continue focussen op een budget - op eventuele, mogelijke, gaten of tekorten - er niet juist toe leidt dat die gaten en tekorten ontstaan of in stand gehouden worden. Puntje om over na te denken. Moet ik misschien proberen mijn budget los te laten?

Zou ik dat durven? En zou het verstandig zijn? De meest gegeven financiële tip is nog altijd: Houd bij wat je uitgeeft. Heb een budget. En dan zomaar stoppen met mijn geldplanning? Ik wist het niet, maar het eerste zaadje van twijfel was gezaaid. Ik dacht altijd dat die lijstjes en budgetten en plannen een soort van hobby van me waren, maar het idee om ze helemaal los te laten gaf me toch een onzeker gevoel...en dat is voor mij zéker een aanleiding om ervan af te willen. Ik wil geen budgetverslaafde zijn!


Geen budget

Toen, dezelfde dag, las ik op het blog van Jeff Yeager een stukje over zijn nieuwe boek...The Surprising Secrets of America's Happy Cheapskates. Hij interviewde voor zijn boek mensen die zuinig en heel gelukkig zijn met weinig geld. Leuk, ik ben dol op zulke verhalen!

Een van de meest verrassende ontdekkingen voor Jeff Yeager (en ook voor mij) was dat slechts tien procent van deze zuinige gelukkigerds een soort budget bijhoudt. De andere negentig procent is gewoon zuinig. "We leven ons budget - het is een tweede natuur - en we verspillen geen tijd met erover schrijven," zegt een van de ondervraagde zuinige mensen.
Wat toevallig.
En wat logisch ook: Wees zuinig. Niet (alleen) op papier, maar in het echt.


Geen controle

Ik begon me te realiseren dat mijn jaarbudgetten en lijstjes misschien wel een vals gevoel van zekerheid en controle geven. Want hoe gaat het in zijn werk?
Stel, ik heb een plan: ik ga elke maand niet meer uitgeven dan X-bedrag aan boeken.
Op papier handig, en goed geregeld. Nu komt de werkelijkheid. In werkelijkheid geef ik soms wél meer uit dan dat X-bedrag met in mijn achterhoofd dat ik het in het budget wel weer bijwerk. Mijn doel gemist, dat geeft een rotgevoel, maar het valt weer op te lossen - waarschijnlijk - en dat voelt beter.
Ik voel me nerveus totdat alle uitgegeven bedragen op papier staan en weer in mijn macht zijn. Dan ben ik rustig. Maar heeft dat opschrijven ook maar iets aan de werkelijkheid veranderd - behalve dat er andere cijfertjes op mijn papier staan? Nee!

In plaats van controle over mijn gedrag, heb ik enkel controle over dat document met die cijfertjes. Daar schuif ik wat totdat er een uitkomst is die mij tevredenstelt. Wat natuurlijk nutteloos is maar toch een heel goed gevoel geeft, omdat op papier alles weer in orde is. We leven nog, en aan het budget te zien kunnen we over een half jaar ook nog leven. Pfff, opluchting.

Geen realiteit

Ik vroeg me af: heb ik méér dingen van het werkelijke leven naar papier verplaatst? Want ik werk zo niet alleen met geld, maar ook met eten. Geweldige plannen - op papier, hele lijsten - en voornemens. Die me zó'n gevoel van zekerheid geven dat ik in de praktijk best vaak de mist in ga, omdat ik er voor mijn gevoel zo goed voorsta. Kijk mij eens, hoeveel tijd ik besteed aan het maken van plannen en (di)eetlijsten! Ik ben in ieder geval heel bewust bezig! En wat ik nu verkeerd doe, los ik wel weer op...

Maar dat is allemaal niet nu. De geschiedenis kun je niet meer veranderen, en de toekomst ook niet. Het enige wat je in de hand hebt is het moment waarin je nu leeft. Door het nu te veranderen verander je je toekomst; niet door continu in een droomwereld over ooit te leven.

Geen focus

Man vs Debt schreef een verhandeling over waarom de meeste mensen niet meer geld verdienen. Een van de vakuilen is dat mensen die aan een zaak beginnen vaak meer met de randverschijnselen bezig zijn dan met de werkelijke onderneming. Ze kopen eerst een leuke computer, stijlvolle visitekaartjes, een auto voor de zaak; Ze steken tijd in het promoten van hun onderneming op facebook en hyves of het bouwen van een kleurige website...eigenlijk zijn ze bezig met vanalles behalve met het werk waar het om draait, het werk waarmee ze het geld binnen moeten halen. Ze zijn niet gefocust op het doel. Niet slim!

Maar wel herkenbaar. Ik ben dus zelf ook gewoon bezig met randverschijnselen, met prachtige papieren beloftes in plaats van met de realiteit. In plaats van in het nu leef ik in mijn hoofd en denk ik steeds aan hoe ik dingen zal gaan aanpakken vanaf nu - of maandag - (wat niet gebeurt) of weer zal oplossen (maar niet in de echte wereld).

Al die lijsten houden me misschien juist wel uit de werkelijkheid. Ga maar na: Ik maak een budget voor het hele jaar. Ik schrijf al mijn uitgaven op. Als er een maand om is moet ik alle cijfers in het budget (naar boven, en soms naar beneden) bijstellen. Dus was dit budget nuttig voor het verleden? Nee. Wat de toekomst brengt weet ook niemand, de kostwinner kan wegvallen, de regering kan allerlei toeslagen schrappen, de wasmachine kan kapot gaan... en daar sta je dan met je budget, en je potje voor noodgevallen wat totaal niet genoeg blijkt te zijn. Het is allemaal nattevingerwerk. En het kost nog veel tijd ook. Ik ben telkens bezig met dingen die ik niet meer of nog niet in de hand heb, ik focus op de sommetjes in Excel in plaats van op mijn financiële gedrag. En op welke manier is het budget eigenlijk nuttig voor dit moment? Het enige wat ik nu doe is schrijven.


Geen doel

Budget schrappen dan maar? Ik twijfel nog steeds.
Voor iemand die zo aan lijstjes gehecht is als ik is dat een hele omslag. Want als ik plannen, geen budget of geen doel meer heb...dan leeft dat wel heel makkelijk, en scheelt het me misschien veel tijd en rotgevoel, maar dan ontspoor ik misschien wel. (Niet lachen, dat kan toch? Veel van de zwervers die nu in een kartonnen doos slapen zijn ooit ook begonnen met geld. Zelfs veel geld.)

En dan komt dit blog, Zen Habits, met een rebelse gedachte.
The best goal is no goal. Een interessant artikel waarom jezelf doelen stellen niet nuttig is, en meestal niet werkt. Iets wat mensen die elke maandagochtend opnieuw met hun dieet beginnen (ik noem geen namen...) beslist zullen beamen. Iedereen weet dat na drie weken in het nieuwe jaar de meeste goede voornemens alweer verbroken zijn. Als ik mij weer over het maken van een nieuw, nóg gezonder eetschema heb gebogen heb ik in mijn hoofd al zoveel (en vaak) groente en fruit gegeten, dat ik snak naar een stuk chocola, en ook het idee heb dat dat wel kan. Doelen stellen werkt niet.

Hoever ben ik eigenlijk gekomen met al die doelen die ik mij in het verleden gesteld heb? Hoe stond ik er tien jaar geleden voor, en hoe sta ik er nu voor? Ben ik - met al mijn planningen en doelen - nu slank en rijk? Of sportief? Uhm...nee, niet echt. Wel lijd ik aan een chronisch licht gevoel van mislukking. Omdat ik mijn plannen niet heb uitgevoerd.

Dus vraag ik me nu af: Wat is echt waar? Wat is nu? Dat is het geld dat ik uitgeef en het eten dat ik in mijn mond stop. Dáár moet ik iets aan doen, en niet aan de planning van al die zaken. Geen woorden maar daden zouden ze in Rotterdam zeggen, denk ik. Wat ik wil is niet meer plannen of specifiekere doelen, maar de kracht om op elk willekeurig moment de juiste beslissing te nemen - niet een beslissing vanwege een budget of een dieetplan. Niet leven met een back-up plan, maar met het idee: Hier en nu moet ik het goed doen.

En toch... vijf jaar lang elke uitgave bijhouden en budgetteren ga je toch zomaar niet overboord gooien? (Hoewel...wel lekker minimalistisch. Weer een taak minder, weer minder papieren en documenten!)

Hebben jullie een budget? Hou je jezelf eraan? Ben je zuiniger of juist royaler wanneer je een budget hebt opgesteld? En plan je andere dingen (hoeveel maanden vooruit)? Lukt het jou om bewust te leven, in het nu te leven (of hoe al die voorbeeldige bloggers die elke dag yoga doen en heel ZEN leven met maar vijftig spullen het ook maar noemen?)

13 reacties:

verg(r)eetmenietje zei

Goeienamiddag Meibloempje,
Ik ben ook zo een lijstjesmens :),
en schrijf nu al enkele maanden op
wat ik uitgeef. (Mijn man doet gewoonlijk de grote aankopen, zoals
drank, voorraad blik, melk, houdbare levensmiddelen enz.)
De rekeningen worden via de computer betaald.
Dus ik schrijf alleen mijn uitgaven
op bv. brood, dingen die ik tekort kom,vlees, fruit en groenten....
Het is een beetje een controle voor mezelf omdat ik soms gewoon niet meer weet
waar dat geld nu weer naartoe is,
want het gaat snel...wat doe je nog
met een briefje van 50 euro tegenwoordig? ik schrik van de bedragen op het einde van de maand!
en kijk dan eens terug waar ik eventueel kan minderen.
Een echt budget heb ik niet, ik
probeer om alleen de nodige dingen te kopen maar ZEN word ik er niet echt van :)
heel veel liefs

Scrap Twinkels zei

Ha die Meibloempje,
meis wat een stof tot nadenken geef je me weer!
Ik schrijf mijn lijstje dan wel niet op, ze bestaan wel degelijk in mijn hoofd. Lijstje voor de lange termijn (wat wil ik dit jaar bereiken) en die voor de korte termijn (dagplanning) en de planning voor uitgaven.
Alleen al om dat eeuwige schuldgevoel kwijt te raken, omdat ik het bijna nooit haal, zou ik heel graag die lijstjes overboord gooien.
Maar het is ook wel een heel veilig gevoel om je aan lijstjes te houden en mij geeft het structuur in de dagelijkse chaos. Misschien is minder lijstjes maken dan een oplossing voor nu?
Groetjes Sandra

Kopka zei

interesante gedachtengang(en). Ik houd me voorlopig wel aan een budget, maar dan uit de overweging dat het tot nog toe zonder steeds slechter gaat.

Succes met brainstormen en knopen doorhakken.

Groet Kopka

Valhalla zei

Interessant :)

Ik heb het geprobeerd hoor, budgetten enzo. Maar het leven en alles wat erbij komt, laat zich niet vangen in of controleren door een lijstje.

Kadootjes en kaartjes voor een bijna onverwachte trouwerij, een geboorte, iemand die ziek is... Of voor een auto die stuk gaat. Of voor een heerlijk stukje kaas of zalige olijven en een goede fles wijn voor de late middag samen met lieve mensjes.

Dan klopt je budget misschien niet meer maar boeit dat als je er echt heel veel plezier van hebt?

Dan schiet je je doel voorbij denk ik...

Weet inmiddels goed hoe ik leef (en ook wat ik verkeerd doe :)) en dat is lekkerder dan een lijstje waar je je uiteindelijk met kunst- en vliegwerk aan kan houden.

Ik ben erg benieuwd wat je gaat doen. Hou ons op de hoogte :)

Buffertje zei

WOW! Wat een waarheid en juiste gedachten. Hier gaat het net zo: al vind ik de budgetten alleen maar nuttig als richtlijn (gebaseerd op de gemiddelde uitgaven van de laatste maanden, een soort prognose dus, maar net zo onbestendig als de weersvoorspelling). Als ik jou was - en wat ik ga doen - is enkel de uitgaven en inkomsten bijhouden, ik wil wel weten waar het blijft!!
Maar mislukte budgetten zijn hier ook een enorme frustratie waar ik van af wil!!

Karla zei

Het viel me op dat ik ademloos je redenering zat te lezen. Misschien ook in de hoop dat je al schrijvende en denkende met een oplossing zou komen. Heb me dan voor maandag niks voorgenomen, wie weet val ik dan vanzelf af en groeit mijn budget tot grote hoogtes.

xxxxxxxxxxxxx

Meibloempje zei

Tja, ik hoopte (denk ik) zelf ook dat ik tot een oplossing zou komen. Het is een beetje een linke beslissing: Als ik nu besluit om 'zonder' budget te leven, en na twee maanden blijkt dat ik het toch niks vind, dan is inmiddels wel mijn hele jaarbudget verpest. (LOL - alsof het eerder perfect was)

Volgens mij is er dus toch sprake van een klein afhankelijkheidsprobleempje hier.

Christiane zei

Haleluja. Hier ookzo'n lijstjes mens, maar dat wist je al.
Toevallig (waarschijnlijk niet, tweeling) heb ik kort geleden de brui gegeven aan lijstjes. Het enige waar ik nog aan doe is een boodschappenlijstje. Omdat ik anders echt in moeilijkheden kom in de winkel.
Maar mn lijstjes over opvoeden (opvoeden? ja vraag maar niks), dagindelingen,schoonmaken en je raadt het al: dieten, heb ik geschrapt.
Ik heb gemerkt dat lijstjes vooral ONTEVREDENHEID OVER JEZELF met zich mee brengen.
Ik probeer nu heel bewust in het nu te leven, zonder allerhande lijstjes.
Ik ben er nu dus ook heel bewust mee bezig niet altijd zo ontevreden over mezelf te zijn. Ik doe dingen nu zoals IK denk dat ze moeten.
Het ene opvoedboek zegt namelijk dit, en het andere opvoedboek zegt dat. Elk dieet werkt volgens de bedenker ervan, en werkt niet volgens de tegenstanders.
Zonder lijstjes eet ik plotseling minder en gezonder, heb ik puf om mn huishouden te doen en is het hier waarempel gezellig.

Wat mij betreft: Dood aan de lijstjes!

Meibloempje zei

Haha, dat is toevallig dat jij ook net je lijstjes van je...ehm....lijstje geschrapt hebt!

Ik probeer nu te bedenken of ik nog wel dingen ga bijhouden (uitgaven) of zelfs dat ook niet meer.

Opvoedlijstjes had ik niet, wel allerlei papieren schema's wie wat wanneer moest doen. En dat werkte ook niet, want wie mopperde er het hardst over de afwas? Niet de kinderen. En ik ook niet. :)

Trouwens ik heb wel een opvoedschema voor de hond. Nu ik er zo over nadenk.

Elke zei

Ik merk wel dat ik in de maanden dat ik al mijn uitgaven opschrijf, veel minder rap door mijn geld ben dan anders.

Bovendien heb ik ook al in een aantal boeken over miljonairs gelezen dat zij ook vaak een budget hebben en hun uitgaven bijhouden en dat ze bijna allemaal korte en lange termijndoelen hebben...

Aan de andere kant merk ik ook wel, dat vanaf je je voorneemt op dieet te gaan of zolang niets nieuw meer wilt kopen, je er juist extra op focust dus ik weet het ook niet goed, zucht :-)

Meibloempje zei

@ Elke

ja, het gekke is dat bijvoorbeeld 'een maand lang geen aankopen doen' prima werkte voor mij.

Maar wellicht lukt dat goed omdat je dan op hetgeen focust wat je wél wilt, je hoeft er geen schema of lijst voor op te stellen. Gewoon DOEN. (of NIET doen)

Maar ja, eten moet je iedere dag, en er zijn dan zoveel beslissingen te nemen, dat je er moe van wordt.

En wat je schrijft over die rijke mensen die alles bijhouden - dat was ook wat in het algemeen mijn idee was. Daarom vond ik het verbazingwekkend dat de meeste gelukkige, zuinige mensen het niet doen.
Hoe rijk die mensen waren heb ik overigens niet gelezen. :) Misschien is dat het verschil? Dat je niet rijk wordt als je geen budget bijhoudt?

Christiane zei

Nog even een aanvulling.... Lijstjes maken blijkt minstens zo verslavend te zijn als koolhydraten (hihi) of roken.
Sinds ik geen lijstjes meer maak heb ik vaak het gevoel dat ik iets mis. Als ik dan nadenk, schiet altijd door mn hoofd dat ik dit of dat even op papier moet zetten. Ik doe het niet, maar het is echt afkicken dus! Soms kan ik me amper bedwingen...

Anoniem zei

Als ik dingen op papier zet, heb ik ze 'vastgelegd'. Dat ik daarna dat stukje papier weer kwijtraak, boeit niet zo. Ik ben het in elk geval uit mijn hoofd kwijt en dat geeft rust.

Amy Dacyczyn (van the Tightwad Gazette) schrijft dat zij en haar man maar 1x een budget hebben gemaakt, in het begin van hun relatie, toen ze het eens waren over het gezamenlijke doel: een groot huis en een groot gezin. Ze hebben achteraf wel dingen bijgesteld, maar het echte budget lag vast.

Groetjes,
Siebrie