Op het blog van Simple Dollar werd onlangs stevig gediscussieerd over moraal en ethiek wanneer het gaat om tweedehands spullen, onder het motto: Yard Sale Ethics: is the Sticker Price the End of the Story?
In een eerdere post had de schrijver aangemoedigd tot het slim kopen op 'yard sales', iets wat je hier niet zo vaak ziet; maar rommelmarkten, vrijmarkten en kofferbakmarkten kennen wij hier dan weer wel. En met slim kopen bedoelde hij dan: dingen kopen die meer waard zijn dan de prijs die ervoor gevraagd wordt, zodat je ze met winst weer kunt verkopen.

Dit leverde enorm veel reacties op. Mensen vonden dit onethisch, oneerlijk en onrechtvaardig.

In de hierboven genoemde post gaat de schrijver hier nog eens wat verder op in aan de hand van een voorbeeld. Hij kocht bij een stel veertigers een stapeltje "Magic, The Gathering" kaarten (jaren geleden zeer populair) voor 5 dollar. Hij zag ogenblikkelijk dat er kaarten bijzaten waar hij wel 20 dollar voor zou kunnen krijgen - áls hij ze zou verkopen. Hij vroeg dus na of het stapeltje kaarten écht voor 5 dollar wegging, en dat bleek zo te zijn. Mooi koopje dus. Maar...was hij ethisch gezien verplicht geweest om die mensen te vertellen dat ze die kaarten voor een te lage prijs verkochten?

Het vreemde is dat een hoop van zijn lezers dat inderdaad vonden. Die waren van mening dat in een overeenkomst beide partijen dezelfde informatie moeten hebben, omdat er anders een oneerlijke overeenkomst wordt gesloten. Sommigen vergeleken het met 'handelen met voorkennis' op de beurs.

Lezers schreven dat de verkopers het geld misschien wel heel hard zelf nodig hadden, en dat je hen daarvan beroofde. Anderen zeiden: Oké, wettelijk gezien ben je niks verplicht, maar moreel gezien wel. Er kwamen meer voorbeelden, zowel voor als tegen. Misschien waren de verkopers juist wel blij dat ze nog 5 dollar kregen voor wat in hun ogen toch maar troep was, kaartjes waar ze zelf niks mee deden. Misschien hadden ze die kaarten wel weggegooid als ze niet verkocht waren.

En vragen kwamen er ook: wat als degene die iets verkoopt heel jong is, of juist bejaard? Is het dan een ander geval? Ben je dan moreel meer verplicht te melden dat ze iets waardevols verkopen?
Voor de schrijver van het blog kwam het vooral neer op deze vraag:
Is de koper verplicht informatie over de waarde te leveren, die de verkoper ook zelf had kunnen vinden?

Ik vind dit een heel interessant onderwerp. Want ook wij kopen geregeld iets wat meer waard is dan de aankoopprijs. Hoewel je daarover ook nog kunt twisten, want wat is een oude Donald Duck nu letterlijk waard - aan papier en inkt?

Zo kocht ik in de kringloopwinkel een speciale pan (hoewel ik dat niet wist toen ik hem kocht - maakt dat het dan weer 'eerlijker'? Koper en verkoper wisten immers evenveel!) voor 3,95 die ik later voor 39 euro weer kon verkopen.

Onlangs kochten we bij een boekenboer een boek waarin 6 oude Duitse Reichsbanknoten uit 1918 zaten. Het boek kostte een euro, het geld is wellicht meer waard dan het boek. Van de boekenboer had ik gehoord dat hij gewoon partijen opkocht en geen idee had wat erbij zat. Van sommige boeken wist hij de waarde wel en die gingen dan ook voor een flinke prijs de deur uit, maar hij gaf toe dat er ook best wel boeken waren waarvan hij het niet wist, en dan had de koper gewoon mazzel. Ik voelde mij daar dus niet verplicht te melden dat er iets in dat boek zat. Het was niet zijn eigen boek, en ik vond dit typisch een gevalletje 'mazzel voor de koper'.

Ik heb stapels stripboeken - de meeste voor een habbekrats bij de kringloop gekocht, en in mijn ogen waren die geen geld waard. Maar ik hoorde kortgeleden in een stripwinkel dat alle nummers vóór nummer 20 van een bepaalde serie daar inmiddels voor 25 euro over de toonbank gaan! Betekent dat, dat je op een vrijmarkt geen album uit die serie meer mag kopen voor een euro, van een kind, omdat dat niet ethisch is?

Ik profiteer graag van koopjes. In de kringloopwinkel hou ik echt wel mijn ogen open voor een kopje van een euro dat misschien wel veel meer waard is. Ook op de rommelmarkt heb ik er geen moeite mee om voor weinig geld iets te kopen dat misschien veel meer waard is. Anderzijds verkoop ik zelf ook geregeld spullen voor veel minder dan de 'waarde', gewoon om het uit de weg te hebben. Dus een ander heeft daar dan ook weer profijt van.

En dan : wat is de waarde van iets? Het is in negen van de tien gevallen 'wat de gek ervoor geeft' - en ik geef er minder voor dan die 'gek' die het van mij wil kopen. Dat is nu juist de lol van de jacht.

In sommige kringloopwinkels merk je dat er iemand werkt met verstand van serviesgoed, in andere iemand met verstand van boeken - dan vraagt de winkel er zelf ook al meer voor. Laatst stond er een spinnewiel voor 2,50 in onze kringloopwinkel. Thuis ontdekte ik dat een spinnewiel best wel duur is. Zoiets hou ik dan in mijn achterhoofd voor een volgende keer. Deze week stond er weer een spinnewiel, maar inmiddels weet de kringloop het kennelijk ook, want nu vragen ze 39,50

Hoe denken jullie hierover? Ben je verplicht (ethisch, moreel) om te melden dat iets meer waard is dan de verkoper vraagt? Hangt het er nog van af of de verkoper een 'instantie' is (kringloopwinkel, fancyfair voor school of kerk), een volwassene, een kind, een bejaarde?
Hangt het ook nog af van de situatie - iemand die onder druk verkoopt (moet snel geld hebben of snel verhuizen), tegenover de relaxte verkoper van de spullen van de jaarlijkse zolderopruiming? Maakt het iets uit als de prijs van tevoren vastgesteld is door de verkoper (stickertje op het artikel) of dat je mondeling onderhandelt over een prijs of biedt? Is de koper verantwoordelijk voor een 'eerlijke' koop?

3 reacties:

A. zei

Tegenwoordig kan denk ik iedereen wel informatie vinden over bijna elk denkbaar artikel en in dat licht bezien voel ik mezelf niet geroepen om de verkoper te wijzen op de mogelijk hogere verkoopwaarde van het aangeboden artikel. Hoewel, op de afgelopen Koninginnemarkt heb ik een buitenlandse vrouw, die zilveren bestek wilde verkopen, wel erop gewezen dat ze daarvoor op MP veel meer zou kunnen krijgen.
Haar dank was mij voldoende.
Incidenteel licht ik de verkoper in, maar niet omdat ik me ethisch of moreel verplicht voel.

Karla zei

Jeetje wat een moeilijk onderwerp als je erover gaat nadenken. Net als jij koop ik wel eens iets wat ik weer met winst kan verkopen maar ook daaraan kleven risico's. Wellicht blijf je er aan hangen omdat er geen vraag naar is en dan doe je het voor onder de aankoopsprijs alsnog weg. Ik vind dan dat dat het risico van de koper is.

De ander wil graag snel van de bende af zoals we dat zelf ook wel eens hebben en doet het voor een klein prijsje weg. Het gaat erom dat beide partijen blij zijn. Ik zie de verkopers tijdens de uitverkoop in de winkel ook niet huilen. En ook daar is het bekend dat sommige artikelen onder de inkoopprijs weg gaan. Dat is allemaal bedrijfsrisico.

Dus nee ik vind niet dat je de verkoper op de hoogte hoeft te brengen. Je kan altijd zeggen, daar ben je niet duur mee.

PS: Petje af voor je leuke blogs ik kijk er dagelijks naar uit.
Het word wel eens tijd voor een vaste column in een tijdschrift.

marianne zei

moeilijk onderwerp! Als beide partijen tevreden zijn met aankoop en verkoop is er niets mis mee zou ik zeggen. Maar je kunt het heel ver doorvoeren, want wat te denken van het kopen van een t-shirt voor €5,00 in een winkel, de maakster krijgt daarvoor een schamel loontje. Ik probeer mijn steentje op mijn manier bij te dragen en weet dat ik hier en daar giga tekort schiet.
groet, Marianne