Zou het de naderende winter zijn? Zoeken we weer warmte in plaats van ruimte? Op verschillende blogs komt ineens een 'tegenbeweging' als reactie op het minimalisme. Een peinzen en overdenken van het hoe en waarom.

Nu zijn tegenbewegingen te verwachten. Op elke actie volgt reactie. Na een mode van overdaad volgt een hang naar leegte en minimalisme. Gevolgd door...? Juist. Een nieuwe behoefte aan overdaad. Zoals de seizoenen elkaar opvolgen, steeds anders maar ook hetzelfde.

Nomadenbloed
In feite had ik van mijzelf éérder dan van anderen een afzwakkend minimalisme verwacht. Door de jaren heen heb ik in het voorjaar dingen weggedaan, om in de winter het huis weer vol te bouwen. In de Genoeg van november 2010 las ik in een ingezonden brief de beschrijving 'mensen met nomadenbloed'. Ze trekken niet rond, maar veranderen hun omgeving graag en vaak, en worden gek van altijd dezelfde spullen op dezelfde plaats. Hierin herken ik mijzelf zeer. Tot nu toe ben ik dit jaar echter blijven opruimen en weggooien.

Totdat ik op het blog van Mieb (klik hier--->Bewuste eenvoud) een post las die het lezen meer dan waard is. En die tot nadenken stemt. Mieb refereert aan een artikel waarin wordt gesteld dat het verlangen naar weggooien en opruimen evenzeer gebaseerd is op angst en controle als dwangmatig consumeren. Dat het twee zijden van dezelfde medaille zijn.

Mijn eerste reactie was een soort schok. Met de snelheid van het licht raasden mijn gedachten langs talloze synapsen en mitochondria en bekeken het idee van alle kanten. De tweede reactie drong zich echter al snel op: ontkenning. Nee, ik ruim niet op uit angst of controle. Ik wil gewoon minder spullen omdat al die ruimte zo lekker leeft.

Maar verder nadenkend kom ik tot de conclusie dat het inderdaad twee kanten van de medaille zijn, maar op een andere manier dan beschreven. Voor mij is het minimalisme een uitdaging om te ontdekken tot hoever ik kan gaan. Kan ik leven met maar vier kopjes en vier bordjes? (Yes, I can! Maar omdat ik de overige bordjes en kopjes niet wilde weggooien staan ze nu toch weer in de kast). Vakantie is voor mij ook zo'n uitdaging: Kan ik mij redden met weinig spullen, ver van huis? Om dan te ontdekken dat ik ver van huis gewoon dezelfde persoon ben als thuis.

Dat voelt bevrijdend. Dat huis en die spullen heb ik dus niet echt nodig, ze vormen mij niet. Nadat ik jaren gestreefd heb dit alles te bereiken, probeer ik nu (als reactie?) uit te vinden of ik nog steeds zonder deze verworvenheden kan. Of ik niet te zeer gehecht ben aan zaken.

Telkens als ik iets koop gaat dat over soortgelijke vragen: Kan ik afscheid nemen van mijn oude (vul maar in) als ik dit koop? Kan ik wennen aan dit nieuwe item?
Iets kopen is dus net zo'n uitdaging, zo'n test op mijn 'overlevingstechnieken', als iets weggooien. In die zin hebben beide acties dus wel degelijk overeenkomsten. Het zijn de handelingen van mensen met nomadenbloed. Zowel met kopen als met weggooien (en met het veranderen van mijn leefomgeving) test ik mijn vermogen om afscheid te nemen, los te laten en 'verder te trekken'.


Filosoferen
Het is moeilijk te beschrijven met welke snelheid de gedachten elkaar verder opvolgden in mijn hoofd. Ik doe toch een poging. Volgende stap in het verhaal waren deze ideeën:

Omdat ik vroeger alleen maar tweedehands kleding droeg heb ik een tijd grote behoefte gehad om alleen nieuwe kleding te kopen. Om er daarna achter te komen dat het er niet toe doet of je kleren nieuw zijn of oud. Omdat we tijdenlang weinig geld hadden, had ik de behoefte om een buffer op te bouwen. Om er daarna achter te komen dat het er niet toe doet of je wel of niet veel geld op je bankrekening hebt staan. Omdat ik graag alles precies weet vond ik het lang belangrijk om gelijk te hebben, om uit te blinken. Om er uiteindelijk achter te komen dat het er helemaal niet toe doet of je gelijk hebt of beter bent dan een ander.

Al die informatie had ik natuurlijk overal kunnen lezen. Verlichte geesten uit allerlei culturen hebben hierover geschreven. Maar pas na beide kanten van dit soort dingen ervaren te hebben ontdekte ik dat het er niet toe doet of je nieuwe of oude kleren draagt, wel of geen geld hebt, wel of niet de beste bent, of al dan niet gelijk hebt. Pas op dat moment begreep ik die wijsheden.

Het doet er niet toe
Dan is de logische en pijnlijke conclusie van dit verhaal - hoewel ik daar natuurlijk helemaal niet aan wil geloven, nu nog niet - dat uiteindelijk ook minimalisme er niet toe doet. Niet voor een mens zelf, in elk geval. Voor het milieu is het natuurlijk stukken beter dan dwangmatig consumeren.

Minimalisme zal niet veranderen wie of wat ik ben. Ik blijf dezelfde persoon - weliswaar met minder spullen, maar niet anders. Dat is enerzijds bevrijdend (je hoeft je niet vast te klampen aan je bezit) maar anderzijds remmend: het heeft geen zin je bezit af te zweren om een 'ander mens' te worden. Dat word je namelijk niet door minder spullen. In een leeg huis ga je heus niet automatisch meer lichaamsbeweging nemen en mediteren, of vredelievender zijn tegenover je irritante medewereldburgers. Je verandert niet in een nederig, verlicht mens. (Jammer, jammer)

De schrijver van Far Beyond the Stars (<---klik) komt  toevallig ook vandaag een tikje depressief? tot de slotsom dat leven als een locatie-onafhankelijk minimalist hem in staat stelt volkomen vrij te zijn, en overal te kunnen leven en geld te verdienen. De keerzijde is dat zijn huis zo weinig een thuis is, dat hij de drang voelt om het te ontvluchten...en overal te willen zijn behalve 'hier', aldus zijn leven veranderend in een vicieuze cirkel.
We can live anywhere. We can work from anywhere. We can spend every single day doing whatever the hell we want. But when it comes down to it, is that worth coming back to an empty home?
Au.

Middenweg
Minimalisme is niet verkeerd. Als je echt houdt van ruimte en overzicht is het een prettige manier van leven. Maar zowel het koortsachtig zoeken naar vervulling in spullen als het dwangmatig zoeken naar vervulling in leegte ('ik leef met minder dan 100 spullen!'), is precies wat het zegt...koortsachtig, dwangmatig. Maar geen vervulling. Die zit hem in iets anders. In zo'n oude wijsheid die je pas snapt als je die andere opties allemaal zonder resultaat geprobeerd hebt:
Want ik heb geleerd met de omstandigheden, waarin ik verkeer, genoegen te nemen. Ik weet wat armoede is en ik weet wat overvloed is. In elk opzicht en in alle dingen ben ik ingewijd, zowel in verzadigd worden als in honger lijden, zowel in overvloed als in gebrek.
Yep, dat was een quote van een van de eerste bloggers, Paulus. ;-)  Maar hij had natuurlijk wel gelijk. Hij had geleerd (door ervaring, net als wij allemaal) dat zowel overvloed als tekort er niet toe doen. Of anders gesteld: dat het hebben van veel spullen of van weinig spullen je geen ander (beter of slechter) mens maakt. Maar dat je onder al die omstandigheden een tevreden mens kunt zijn.

En nu?
Hoewel de consequentie van mijn gedachtengang zou kunnen zijn dat ik het minimalismebijltje erbij neergooi, is dat nog niet het geval. Ik ben nog steeds aan het opruimen. Ik hou nog steeds van ruimte. De uitdagingen die ik mijzelf opleg hebben ook hun nut. Mijn beslissing bijvoorbeeld om het kleurenschema en de hoeveelheid kleding in mijn kledingkast te beperken scheelt me veel tijd en geld. Omdat ik ontdekt heb dat we met een beker en een bord per persoon prima kunnen leven, zal ik nu geen bekers bijkopen als er een kapotvalt - niet eerder dan dat we beneden die minimale hoeveelheid komen.

Maar ik realiseer me nu nog meer dat ik existentiële onrust niet kan bezweren door spullen weg te doen. Ik hoef ook geen bewijs te leveren van goed gedrag door te 'kunnen leven met minder' dan een ander. Ik besef dat ik geen vervulling kan zoeken in leegte en ruimte. Ik hoef me niet schuldig te voelen over een aankoop. Ik mag ook tevreden zijn met wat ik heb - ook al is dat (nog) overvloedig.

En die tevredenheid maakt, in tegenstelling tot overvloed of minimalisme, mijn leven gegarandeerd een stuk prettiger.

8 reacties:

A. zei

Heel mooi verwoord.
Tevreden zijn met wat je hebt of met wat je niet hebt.
Tevreden zijn met wegdoen of aanschaffen.....
No matter what, geniet van het moment.

mamma

Karla zei

Mooi geschreven. Het belangrijkste wat er toe doet is gezondheid daar kan minimalisme, geld en overvloed niet tegenop.

Vlijtig Liesje zei

Ik had dat stukje ook gelezen, en het zette inderdaad aan tot denken. Voor mij heeft het inderdaad wel met een stuk controle te maken: met vijf kinderen die altijd op onverwachte momenten binnenvallen, ontbreekt het daar nog wel eens aan. Door het huis te ordenen krijg ik toch een gevoel van structuur.

Thijs zei

Weer een mooi verhaal!

Ambivalente gevoelens hou je toch.. als je een uitdaging aangaat (en Meibloemje, jij houdt daar wel van zag ik ;) ), probeer je weer te 'winnen' en succesvol te zijn, terwijl je dat dan eigenlijk weer niet wil.

Het kapitalisme zegt: koopt, desnoods op krediet, en gij zult zich goed voelen.
Het minimalisme zegt: werp alle bezittingen van uw af, en gij zult zich goed voelen.

Nu neig ik meer naar het tweede dan het eerste, maar de waarheid ligt zelden op de extremen. Het gaat in ieder geval allebei uit van een soort utopisch doel wat je ooit in de toekomst hoopt te bereiken, waar inspanning voor vereist is, in plaats van nu al gewoon tevreden te zijn met hoe je het hebt.

Anyway, de les die ik er zelf uit trek is dat het niet zo erg is de dingen wat op hun beloop te laten. En vooral niet proberen alles te serieus te nemen. En zorgen over dingen te maken.

Valhalla zei

Apart vond ik dat. Op een gegeven moment was het een bitchfight wie de minste spullen had. Dan ben je nog steeds erg geobsedeerd met wat je wel of niet hebt. Net als iemand die 3 keer per week gaat shoppen, die je zo verafschuwd.

Vind het ook relaxed nu, planten, kaarsen en plaids op de bank. En een opgeruimd huis na de opruimacties van het laatste jaar. Je kijkt met andere ogen naar de dingen je die hebt en nodig denkt te hebben.

Maar je kan het overdrijven. Je huis is wel de plek waar je het meeste tijd doorbrengt, het is ook fijn als je je er thuis voelt. Dat hoeft dat niet elk seizoen te veranderen omdat de VT wonen zegt zet je je nu met aqua blauw en koperkleur helemaal thuis voelt.

Maar om nu niets persoonlijks meer te hebben omdat dat onnodige ballast is is ook weer overdreven denk ik...

Jaja, het is me wat

Sannepan zei

Ik had het blogje ook gelezen, en moest er ook even over nadenken. Ik kwam tot de conclusie dat ik helemaal geen minimalist ben, ik word/werd gek van die overbodige spullen. Als ik op de bank zit dan voel ik gewoon die vliering met al die zooi. En de troep die achter de kastdeur ligt. Het is bij mij ook geen controle-dwang, helemaal niet. Ik houd namelijk ook van kaarsjes, gezellige hoekjes en spulletjes. Maar die overbodige zooi, die we al 3 verhuizingen met ons meeslepen daar wil ik zo graag van af. En wat bewuster dingen aanschaffen, dat is voor mij ook belangrijk geworden, het maakt dat ik meer plezier heb van de dingen die we kopen.

Anoniem zei

Hoei wat ben ik blij dat je dit schrijft! Haha, voor het eerst ben ik me niet ergens in gaan storten nadat jij (of iemand anders) met een leuk idee kwam. Voor het eerst dacht ik namelijk: Och net als met het ffl-dieet kom ik er zometeen achter dat het óf niet vol te houden is, óf dat het me niet beter of minder maakt. Toch heb ik je blogjes met belangstelling gelezen... Een blog of wat geleden heb ik zelfs al tegen Lex gezegd: Meibloempjes minimalistme is al op zn retour, ondanks dat je manier van dingen benaderen wel heel anders is geworden.
Dat je dus met deze conclusie komt is voor mij een bevestiging. Al maakt me dat niet beter ;-)
Het is een bevestiging dat ik mn oudere zus nodig heb voor zulke projecten, zodat ik er zelf niet meer aan hoef te beginnen ;-)

oi oi oi...bedankt voor alle wijze woorden in dit blog. Ze zijn waarheid als een koei.
Mocht je binnenkort toch nog een vlaag van opruimwoede krijgen: Mijn zolder kan wel eens met een stel minimalistische ogen bekeken worden....

Chris

Sebastian Wevers zei

Helemaal waar, obsessief minimaliseren maakt je niet vrij. In tegendeel. Minimaliseren komt wel helemaal vanzelf zodra je kiest voor kwaliteit in plaats van kwantiteit. Het is alle troep die we in ons leven toestaan die ons zwaar en lelijk maakt.